کاهش رتبه علمی ایران در جهان

به گزارش سی دی دریا به نقل از مهر، محمدرضا مخبر دزفولی بامداد امروز در نشست با خبرنگاران که در فرهنگستان علوم برگزار گردید، با تبریک روز گزارشگر و گرامیداشت یاد رهبر شهید و شهدای سه جنگ تحمیلی اخیر ضمن اشاره به مفهوم شهادت و ایستادگی در مقابل ظلم اظهار داشت: مفهوم شهادت، استقامت و ایستادگی در مقابل ظلم، استکبار، آپارتاید و تبعیض نژادی است؛ تبعیض هایی که امروز تنها به رنگ و پوست محدود نمی شود و در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، علمی و فناوری نیز در جهان وجود دارد.
وی اضافه کرد: امام شهید ما نماد مواجهه با این خباثت ها و تبعیض ها در سطح جهانی بود؛ دفاع از مظلومان و ملت ها و پیش بردن کشور در راه قله های پیشرفت و ترقی در دوره رهبری ایشان نمونه های فراوانی دارد.
مخبر دزفولی با تاکید بر نقش رسانه ها در وضعیت بحرانی اظهار داشت: در عرصه روایتگری رسانه ای باید بیشتر کار کنیم؛ از رسانه ملی گرفته تا خبرگزاری ها و سایر رسانه ها. شاید لازم باشد جلسات آموزشی و مجموعه های مفصلی برای انتقال تجربیات خبرنگاران در رویارویی با سختی ها، بحران ها و موضوعات ناگهانی اجرا شود تا نحوه واکنش سریع و حرفه ای رسانه ها در چنین شرایطی تقویت شود.
وی اضافه کرد: نمی گویم چنین برنامه هایی وجود ندارد، اما به نظر می آید کافی نیست و باید کارگاه های آموزشی بیشتری در این مورد شکل بگیرد.
رئیس فرهنگستان علوم ضمن اشاره به جنگ های اخیر که به کشور تحمیل شده است، گفت: در این جنگ ها ملت ایران مقاومت کردند و رهبری نیز ایستادگی کردند. نظام جمهوری اسلامی نشان داد که از استقامت بالایی برخوردار می باشد و با فاصله کوتاهی بعد از شهادت رهبری، رهبر جدید انتخاب گردید و آرامش به جامعه بازگشت.
وی اضافه کرد: مسئولان مختلف کشور نیز نشان دادند که قابلیت ها در نسل های مختلف قابل انتقال است و این تجربه در ساختار اجتماعی و اداری کشور جاری شده است. دشمن نیز در رویارویی با این پیچیدگی گرفتار سردرگمی شده است.
مخبر دزفولی ضمن اشاره به سابقه تاریخی و تمدنی ایران اظهار داشت: کشوری با چند هزار سال سابقه تاریخی و تمدنی از بین رفتنی نیست و حتی دشمنان نیز به این واقعیت اعتراف می کنند.
وی با تقدیر از عملکرد خبرنگاران، مردم و رزمندگان در وضعیت اخیر اظهار داشت: خبرنگاران ما در طول این مدت کار بزرگی انجام دادند، مردم نیز نقش خویش را ایفا کردند و رزمندگان شجاعت بی نظیری از خود نشان دادند. اینها همه نعمت های الهی است که کشور ما از آن برخوردار می باشد و باید قدر آنها را بدانیم.

خبرنگاران در روایت گری در سه جنگ تحمیلی اخیر عقب نماندند

رئیس فرهنگستان علوم با اعلان اینکه رسانه ها در روایتگری با وجود برخی اشکالات و اختلال ها، از دشمن عقب نماندند، اظهار داشت: در روایت مظلومیت ملت بزرگ ایران و از طرف دیگر اقتداری که رزمندگان، مردم، رهبری و مسئولان کشور نشان دادند، رسانه های ما عملکرد ارزشمندی داشتند.
وی اضافه کرد: هنرمندان نیز با تولید پویانمائی های نو و استفاده از فناوری های جدید، پیام های مهمی را منتقل کردند و خبرنگاران نیز با کارهای خود نقش مؤثری در این مورد داشتند که باید از آنها تقدیر کرد.
مخبر دزفولی با تاکید بر لزوم تقدیر از حضور مردم در صحنه اظهار داشت: باید قدر ملت بزرگ ایران را بدانیم و از مردم که بازهم در صحنه هستند، سپاسگزاری نماییم.
وی «وحدت، انسجام، همدلی، صمیمیت، گذشت و فداکاری» را از رموز موفقیت کشور دانست و گفت: همه ما، چه در مجلس، دولت، قوه قضاییه، بخش های نظامی و اجتماعی و چه در دانشگاه، مدرسه و رسانه، باید بر یک موضوع مشترک تمرکز نماییم و آن دفاع از تمامیت ارضی کشور و استیفای حقوق مسلم جمهوری اسلامی ایران است.
رئیس فرهنگستان علوم اضافه کرد: باید نسبت به عظمتی که ملت بزرگ ایران خلق کرده است توجه داشته باشیم. محور و رمز موفقیت این حرکت، موضوعی است که امام راحل، امام شهید و رهبر معظم انقلاب بارها بر آن تاکید کرده اند و آن وحدت و همدلی است.
وی خطاب به اهالی رسانه اظهار داشت: از تمام آنهایی که در نوشتن، گزارش دادن و انتقال خبر نقش دارند تقاضا می کنم اجازه ندهند این گنجینه بزرگ لطمه ببیند.
رئیس فرهنگستان علوم ابراز امیدواری کرد: ملت بزرگ ایران، مردم و مسئولان کشور با موفقیت و اقتدار از این گردنه مهم تاریخی عبور کنند و قله های پیشرفت و آینده ای درخشان و امیدآفرین را برای نسل فعلی و نسل های آینده رقم بزنند.
رئیس فرهنگستان علوم، در ادامه ضمن اشاره به آخرین وضعیت نقشه جامع علمی کشور گفت: این سند، سندی بسیار مهم برای آینده ایران اسلامی است و رسیدن به ایران قوی، گذرگاه مشخصی دارد که علم و فناوری یکی از مهم ترین مسیرهای آن است. اگر بتوانیم این مسیر را با سرعت و موفقیت بیشتری طی نماییم، سریع تر به ایران قوی خواهیم رسید.
وی اضافه کرد: نقش جامعه علمی در این راه بسیار مهم است؛ موضوعی که در دوره قبل نیز رهبر شهید به صورت مکرر بر اهمیت آن تاکید داشتند و الان نیز در بازبینی نقشه جامع علمی کشور مورد توجه قرار گرفته است.

نقشه جامع علمی کشور در آستانه تصویب نهایی

مخبر دزفولی در رابطه با روند بازبینی این سند اظهار داشت: این بازبینی با مشارکت وزارت علوم، وزارت بهداشت، بخش های مختلف دانشگاهی و دانشمندان انجام شد و از ظرفیت خیلی از مراکز علمی و کارشناسان استفاده کردیم. از ظرفیت دانشمندان حاضر در فرهنگستان علوم که در گروههای مختلف علمی حضور دارند نیز کمک جدی گرفته شد و از هر صاحب نظری که سخن جدیدی برای عرضه داشت، دعوت کردیم و جلسات مشترکی انجام شد.
رئیس فرهنگستان علوم اظهار داشت: خوشبختانه حالا نقشه جامع علمی کشور حدودا تمام مراحل بررسی خویش را پشت سر گذاشته است. این سند تدوین و به شورای عالی انقلاب فرهنگی تحویل داده شده و چندین جلسه در شورای عالی انقلاب فرهنگی و ستاد علم و فناوری آن مورد بررسی قرار گرفته است.
وی اضافه کرد: هم اکنون این سند در دستور شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی برای تصویب قرار دارد و اگر در چند جلسه آینده در شورای معین به تصویب برسد، برای امضا و ابلاغ به رئیس جمهوری تقدیم خواهد شد تا مسیر جدید با اولویت هایی که در بازبینی نقشه مورد توجه قرار گرفته است، وارد مرحله اجرا شود.

مرجعیت علمی و حل مسایل کشور؛ دو بال نقشه جامع علمی

مخبر دزفولی ضمن اشاره به مهم ترین رویکرد های مورد توجه در بازبینی نقشه جامع علمی کشور گفت: در این بازبینی، دو بال برای رسیدن به ایران قوی بسیار مورد توجه قرار گرفته است؛ نخست، دستیافتن به مرجعیت علمی و دوم، استفاده از علم و فناوری برای حل مسایل مهم کشور.
وی اضافه کرد: مرجعیت علمی در بخشهایی که اولویت و مزیت نسبی کشور ما به حساب می آید، یکی از اهداف جدی نقشه جامع علمی است. ما باید سهم و نقش جدی در تولید علم جهانی داشته باشیم و دانشمندان، پژوهشگران و استادان ما این ظرفیت را دارند که در فناوری های نوظهور و علوم جدیدی که در جهان درحال تشکیل است، افق گشایی علمی کنند.
وی با اعلان اینکه بال دوم نقشه جامع علمی، حل مسایل مهم کشور است، اظهار داشت: علم و فناوری کشور باید بتواند گرهی از مشکلات مردم باز کند. ما در یک مرحله، پیشرفت های قابل قبولی در عرصه های مختلف علم و فناوری داشته ایم.
مخبر دزفولی اضافه کرد: در سه دهه گذشته در عرصه هایی مانند فناوری نانو، زیست فناوری، پزشکی، انرژی های نو، هوافضا، سلول های بنیادی و علوم شناختی، دانشمندان کشور اقدامات بسیار عالی و موفقی انجام داده اند و امروز کشور نه تنها در سطح منطقه، بلکه در سطح جهانی نیز در خیلی از این حوزه ها مورد توجه قرار دارد.

پیشرفت علمی ایران متوقف شدنی نیست

رئیس فرهنگستان علوم ضمن اشاره به فشارها و محدودیت های اعمال شده مقابل جامعه علمی کشور اظهار داشت: این که چرا دانشگاه های ما مورد هدف قرار می گیرند، چرا دانشمندان ما شهید می شوند و چرا در سه دهه گذشته خصوصاً دانشگاه ها و مراکز علمی کشور تحریم شده اند، نشان داده است اهمیت و ظرفیت علمی کشور به خوبی شناخته شده است.
وی اضافه کرد: چرا تجهیزات و امکانات جدیدی که در لابراتوار های مدرن و پیشرفته دنیا مورد استفاده قرار می گیرد، از کشور ما دریغ می شد؟ هدف آنها متوقف کردن و کند کردن جریان پیشرفت علم و فناوری در کشور بود، اما این جریان متوقف شدنی نیست.

سهم ایران از تولید علم جهان به حدود ۲ درصد رسیده است

مخبر دزفولی ضمن اشاره به رشد جایگاه علمی ایران در جهان اظهار داشت: وقتی امروز ایران حدود ۲ درصد از تولید علم دنیا را در اختیار دارد، چه کسی می تواند این واقعیت را انکار کند؟ جمهوری اسلامی ایران چهار دهه قبل حدود سه صدم درصد در تولید علم جهان سهم داشت و امروز این سهم به حدود ۲ درصد رسیده است.
وی تاکید کرد: همین طور حدود سه درصد از مقالات پراستناد جهانی متعلق به دانشمندان ایرانی است و این یک حقیقت انکارناپذیر است.
رئیس فرهنگستان علوم با این وجود اشاره کرد: اما این تمام حقیقت نیست و نباید در همین نقطه متوقف شویم. امروز که به این نقطه رسیده ایم، باید سرعت خویش را در رقابتهای علمی حفظ نماییم و پتانسیلهای علمی و فناوری کشور را ارتقا دهیم؛ با این حال، علم و فناوری باید بتواند گرهی از مشکلات مردم باز کند.

آب، انرژی و امنیت غذایی؛ اولویت های علمی کشور

وی ضمن اشاره به چالش های موجود در کشور اظهار داشت: امروز در کشور با مشکل آب مواجه هستیم و باید دانشمندان، پژوهشگران، دانشگاه ها، شرکتهای دانش بنیان و پیمانکاران علمی وارد میدان شوند و برای حل این مسایل ایفای نقش کنند.
مخبر دزفولی اضافه کرد: نقشه جامع علمی کشور برای مسایل مهمی همچون آب، انرژی، امنیت غذایی، پروسه دیجیتالی شدن کشور، هوش مصنوعی و فناوری های تحول آفرین و با این وجود گره گشا از مشکلات کشور، اولویت های مشخصی را تعیین کرده است.
وی تاکید کرد: پیام نقشه جامع علمی کشور در بال دوم خود، «حل مسئله» است و برای تحقق این هدف نیز تقسیم کار مهمی میان مجموعه های مختلف علمی، دانشگاهی و اجرایی کشور درنظر گرفته شده است.

زیست بوم علم و فناوری نیازمند بازبینی و تقویت است

مخبر دزفولی با اعلان اینکه بازبینی نقشه جامع علمی کشور تنها به تدوین یک سند محدود نمی گردد، اظهار داشت: این بازبینی در حقیقت مروری بر مسیری است که تا حالا طی کرده ایم، موفقیت هایی که به دست آورده ایم و راهی که برای رسیدن به ایران قوی پیش رو داریم. در این راه باید ابتدا نقاط لطمه خویش را بشناسیم و سپس در گذرگاه جدید، راهکارهای جدیدی برای آنها عرضه نماییم.
وی اضافه کرد: بخش قابل توجهی از این مسایل در نقشه جدید مورد توجه قرار گرفته است، اما ممکنست بازهم مواردی وجود داشته باشد که نیازمند همدلی میان مسئولان و خدمتگزاران کشور باشد که با یک باور مشترک، حرکت جدیدی برای گره گشایی از مسایل علم و فناوری شکل بگیرد.
رئیس فرهنگستان علوم با تاکید بر لزوم ایجاد زیست بوم مناسب برای خانواده علم و فناوری گفت: ما طی سه دهه گذشته پیشرفت های قابل قبولی در قسمت های مختلف علم داشته ایم، اما باید ببینیم آیا زیست بوم مناسبی برای خانواده علم و فناوری در کشور فراهم آورده ایم یا خیر.
وی با تاکید بر لزوم توجه دولت ها به علم و فناوری اظهار داشت: اگر دولت های ما همت کنند، فرقی نمی کند چه دولتی مسئولیت اجرایی کشور را برعهده بگیرد؛ باید قبول کند که پیشرفت ایران و تشکیل ایران قوی، یک عنصر کلیدی و محوری به نام علم و فناوری دارد و باید برای آن سرمایه گذاری ویژه شود.
رئیس فرهنگستان علوم اضافه کرد: نتیجه این سرمایه گذاری نیز می تواند در مدت کوتاهی مورد استفاده ملت، مردم و کشور قرار گیرد. ما در جنگ ۱۲ روزه، جنگ رمضان و دوره بعد از آن و در تقابل های مستقیم با آمریکا، توانایی دانشی، فناورانه و علمی کشور را در قسمت های مختلف مشاهده کردیم.
وی تاکید کرد: این توانایی به حمایت، تقویت و گفتمان سازی نیاز دارد و رسانه ها در این مورد نقش مهمی دارند.
مخبر دزفولی خطاب به مسئولان رسانه ها، خبرنگاران، پایگاه های خبری و رسانه ملی اظهار داشت: رسانه ها می توانند برای مردم امیدبخش باشند. مردم می دانند که در پزشکی موفقیت هایی داشته ایم، البته باید مشکلات موجود را نیز حل نماییم تا دسترسی مردم به خدمات بهداشت و درمان بهتر شود.
وی اضافه کرد: مردم باید ببینند که فناوری نانو می تواند در زندگی آنها اثرگذار باشد و محصولات زیست فناورانه، واکسن ها و سایر دستیافته های علمی و فناورانه را در زندگی خود مشاهده کنند.

حل مسایل معیشتی مردم نیز با دانش بنیان شدن اقتصاد

رئیس فرهنگستان علوم با تاکید بر نقش علم و فناوری در اقتصاد کشور اظهار داشت: دستیافته های علمی و فناورانه باید در اقتصاد و معیشت مردم نیز خویش را نشان دهد. حل مسایل معیشتی مردم نیز با دانش بنیان شدن اقتصاد امکانپذیر است.
وی اضافه کرد: اقتصاد سنتی به تنهایی پاسخگو نیست. البته باید از تمام تجربیات استفاده نمائیم، اما لازم است نسخه مناسب و بومی و دانشی برای کشور در عرصه اقتصاد طراحی شود.
مخبر دزفولی با اعلان اینکه در بخشهایی از حوزه اقتصادی و معیشتی با خلأ و عقب ماندگی مواجه هستیم، گفت: باید این عقب ماندگی را جبران نماییم. با قاطعیت می گویم ظرفیت انجام این کار در مجموعه علمی و دانشمندی کشور وجود دارد و با کمک مدیران، سیاست گذاران و مسئولان میتوان به این هدف رسید.

پژوهش باید هدفمند شود

رئیس فرهنگستان علوم در ادامه ضمن اشاره به لزوم اصلاح چارچوب های آموزشی، پژوهشی و فناورانه کشور اظهار داشت: ما نیازمند اصلاح چارچوب های آموزشی، پژوهشی و فناورانه هستیم. امروز دیگر پژوهش، یک مفهوم گنگ و نامفهوم نیست؛ پژوهش باید هدفمند باشد.
وی اضافه کرد: هدفمند بودن پژوهش الزاماً به این معنا نیست که نتیجه آن باید به سرعت به محصول یا کاربرد تبدیل گردد. پژوهش بنیادی نیز می تواند هدفمند باشد و در کنار پژوهش های کاربردی و توسعه ای، برای رسیدن به اهداف مشخص کشور صورت گیرد.
مخبر دزفولی اضافه کرد: به عنوان نمونه، اگر می خواهیم به یک قدرت در عرصه هوش مصنوعی تبدیل شویم، باید بدانیم که برای رسیدن به این هدف نیازمند انجام تحقیقات جدی و هدفمند در این زمینه هستیم.

علوم پایه نیازمند ایجاد جاذبه و چشم انداز روشن است

مخبر دزفولی با تاکید بر اهمیت سرمایه گذاری در علوم پایه اظهار داشت: دنیا در عرصه علوم پایه سرمایه گذاری جدی می کند، اما چرا بهترین مغزها و جوانان نخبه ما تمایلی به رشته های علوم پایه ندارند؟ چون برای این رشته ها جاذبه ایجاد نکرده ایم، مشوق تعریف نکرده ایم و آینده مشخص و برنامه ریزی شده ای برای آنها ترسیم نکرده ایم.

بهترین نخبگان کشور باید به علوم انسانی و پایه هدایت شوند

رئیس فرهنگستان علوم اضافه کرد: در نقشه جامع علمی کشور به این مساله پرداخته ایم، اما اجرای آن نیازمند گفتمان سازی و فرهنگ سازی است. باید مدیران، دانشمندان و اهالی رسانه دست به دست هم دهند تا این پیام را به جامعه منتقل کنند و پذیرش اجتماعی لازم را ایجاد کنند.
وی ضمن اشاره به گرایش گسترده داوطلبان به چند رشته خاص دانشگاهی گفت: چرا فرزندان ما علاقه دارند همه به چند رشته خاص بروند؟ این مساله فرهنگی و اجتماعی است. در صورتیکه بهترین مغزهای ما باید بسمت علوم انسانی و علوم پایه بروند. ما در علوم انسانی نیز به ضریب هوشی و توانایی علمی بالا نیاز داریم.
مخبر دزفولی اظهار داشت: باید تلاش نماییم و برنامه ریزی داشته باشیم تا بهترین دانش آموزان و نخبگان جوان به آموزش وپرورش جذب شوند و جاذبه های مادی و معنوی موردنیاز برای آنها فراهم گردد.
وی خطاب به رسانه ها اظهار داشت: شما باید در این مورد گفتمان سازی کنید و با کمک رسانه ها تلاش نماییم بهترین امکانات در اختیار معلم مدرسه و استاد دانشگاه قرار گیرد.
رئیس فرهنگستان علوم اضافه کرد: اگر این کار را انجام دهیم، بهترین دانش آموزان و رتبه های برتر کنکور نیز هنگام انتخاب رشته به سراغ معلمی، فیزیک، ریاضی، ادبیات، فلسفه، تاریخ، حقوق و مدیریت خواهند رفت؛ برای اینکه کشور به همه این رشته ها نیاز دارد و نباید همه استعدادهای برتر را صرفا بسمت پزشکی هدایت نماییم.
مخبر دزفولی با تاکید بر لزوم اصلاح ساختار آموزش و پژوهش اظهار داشت: هرم آموزش و پژوهش در کشور باید تغییر کند و در این راه یکی از موضوعات مهم، حرکت از پژوهش های فردمحور بسمت کارهای تیمی و گروهی است.
رئیس فرهنگستان علوم گفت: باید چالش های بزرگ کشور را با مأموریت محور کردن مراکز علمی و پژوهشی، شرکتهای دانش بنیان و حتی صنایع بزرگ دنبال نماییم. اگر این مجموعه ها مأموریت محور و هدفمند شوند، می توانند برای چالش هایی مانند آب، انرژی، غذا و اقلیم چاره عرضه کنند.
وی با تاکید بر لزوم افزایش شجاعت علمی اظهار داشت: باید به جامعه علمی کمک نماییم شجاعت بیشتری پیدا کند و این شجاعت از آنها گرفته نشود. افق گشایی های بزرگ علمی و فناورانه با پروژه های کوچک، جزئی و کم ریسک اتفاق نمی افتد.
مخبر دزفولی اضافه کرد: اگر به قله ای که کشور و رهبری دنبال می کنند می خواهیم برسیم، باید بپذیریم که مشکلات کشور با کارهای پراکنده و پروژه های کوچک حل نمی گردد. امروز باید بر کارهای گروهی، تیمی و جمعی و مأموریت های بزرگ ملی برای حل گره ها و مشکلات کلان کشور متمرکز شویم.

ارزیابی استادان نباید فقط فقط مبنی بر تعداد مقاله باشد

رئیس فرهنگستان علوم ضمن اشاره به لزوم بازبینی در بخشنامه های ارتقا اظهار داشت: در هر ارزیابی، نگاه ما در فرهنگستان علوم اینست که معیار نباید فقط فقط شمارش مقاله باشد.
وی اضافه کرد: ما هم حل مساله را دنبال می نماییم و هم رسیدن به مرجعیت علمی را. ازاین رو دانشمندان ما باید دانش خویش را منتشر کنند و در رقابت جهانی علم حضور داشته باشند، اما ارزیابی آنها نباید صرفا بر مبنای تعداد مقالات، استنادها و شاخصهای مشابه باشد.
مخبر دزفولی اضافه کرد: اثرگذاری اجتماعی، نوآوری، همکاری، اختراع و اکتشاف باید مورد توجه قرار گیرد و به دانشمندانی که با نوآوری، از راه اختراع و اکتشاف، خلق ثروت می کنند، باید امتیاز ویژه داده شود.
وی تاکید کرد: اگر یک دانشمند گره بزرگی از کشور باز کرد، باید بالاترین امتیازات را در مجموعه های علمی ما دریافت کند.

تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت سال هاست به یک آرزو تبدیل گشته است

رئیس فرهنگستان علوم ضمن اشاره به لزوم تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت اظهار داشت: تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت سال هاست به یک آرزو تبدیل گشته، اما هنوز بشکل مطلوب محقق نشده است. نه صنعت حاضر است به صورت کامل زیر بار این ارتباط برود و نه دانشگاه خویش را به صورت کامل با نیازهای صنعت منطبق کرده است.
وی اضافه کرد: هر دو طرف باید یک قدم تواضع کنند و کنار یکدیگر قرار بگیرند. البته الزاماتی نیز باید تعریف شود، برای اینکه وقتی صنعت احساس نیاز نکند، وارد این همکاری نمی شود و اگر الزامی برای آن وجود نداشته باشد، ممکنست این ارتباط شکل نگیرد.
مخبر دزفولی اضافه کرد: از طرف دیگر، دانشگاه نیز اگر احساس نکند خروجی آن باید به درد صنعت بخورد، ممکنست هیچ وقت برای ایجاد این ارتباط پیش قدم نشود. ازاین رو لازم است دو طرف درک مشترک و درستی از مشکلات صنعت داشته باشند.

ضرورت بروزرسانی آموزش دانشگاه ها متناسب با نیاز صنعت

وی با تاکید بر بازبینی در شیوه های آموزشی اظهار داشت: باید شیوه های آموزشی و خروجی های دانشگاهی بازبینی، بازنگری و به روز شود تا دانش، توانایی و ظرفیت فناورانه فارغ التحصیلان متناسب با نیاز صنایع مختلف کشور باشد.

آمادگی شورای عالی انقلاب فرهنگی برای اصلاح مقررات دانشگاه ها

مخبر دزفولی درباب کمیته های انضباطی دانشگاه ها اظهار داشت: شورای عالی فرهنگی پیگیری هایی انجام داده و با وزارت خانه های علوم و بهداشت نیز در این مورد صحبت شده است. در دانشگاه ها قواعد و ضوابطی وجود دارد که باید رعایت شود؛ چونکه اگر این ضوابط رعایت نشود، انضباط علمی، پیشرفت علمی اتفاق نمی افتد. اگر دراین موارد تخلف جدی روی داده باشد، پیشبینی هایی در قواعد و ضوابط دانشگاه ها انجام شده است که هم وزارت علوم و هم شورای عالی انقلاب فرهنگی، پیگیری هایی کرده است امیدوار هستم برپایه چارچوب علمی تصمیم گیری لازم راانجام دهند.
وی درباب اصلاح و بازبینی قوانین برای پیشگیری از تخلفات اضافه کرد: مگر ما درعلم بازبینی نمی کنیم؟ در قوانین نیز اگر گذشت زمان منتج به این باشد که به آن قوانین نیاز نباشد، آموزش عالی و مجموعه مسئولان این حوزه باید این تدبیر را داشته باشند و در بازبینی مقررات، نیازهای جدید علمی و دانشگاهی را مورد توجه قرار دهند.
وی اضافه کرد: شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز باید آمادگی داشته باشد که اگر پیشنهادهای خوب، مؤثر و مفیدی برای پیشرفت علمی کشور در قسمت های مختلف، همچون ایجاد و تقویت انضباط در محیط دانشگاه، عرضه شد، از آنها حمایت کند تا این اصلاحات در راه آینده علمی کشور به نتیجه برسد.
مخبر دزفولی ضمن اشاره به لزوم استفاده بهینه از ظرفیتهای علمی و تجهیزاتی کشور اظهار داشت: قابلیتها و تجهیزات ما به قدر لازم شبکه نشده اند و باید تلاش نماییم شبکه های بزرگ آزمایشگاهی در قسمت های مختلف کشور شکل بگیرد.
وی اضافه کرد: هدف از ایجاد این شبکه ها، افزایش راندمان، دسترسی سهل محققان به امکانات و تجهیزات تحقیقاتی و رفع دغدغه پژوهشگران برای دسترسی به امکانات مورد نیاز است تا بتوانند تحقیقات مؤثر و هدفمند خویش را انجام دهند.

ضرورت ایجاد لابراتوار های هوشمند

رئیس فرهنگستان علوم اضافه کرد: ما به لابراتوار های هوشمند نیاز داریم و باید برای طراحی و ایجاد آنها برنامه ریزی نماییم. همین طور باید از بهترین فناوری ها استفاده نمائیم تا پژوهشگران بتوانند هم در مرزهای دانش حرکت کنند و هم برای حل مشکلات روزمره و نیازهای به روز کشور برنامه ریزی و فعالیت کنند.

هوش مصنوعی و زیست فناوری در اولویت قرار دارند

وی ضمن اشاره به اهمیت هوش مصنوعی گفت: هوش مصنوعی را در فرهنگستان علوم در شمار اولویت های بالا قرار داده ایم و در کنار آن، زیست پزشکی و زیست فناوری نیز از حوزه هایی هستند که باید مورد توجه جدی قرار گیرند.
مخبر دزفولی اضافه کرد: البته همه باید در این راه کمک کنند. زیست بوم علم و فناوری با کار جزیره ای شکل نمی گیرد و باید کار اشتراکی، شبکه ای و به هم پیوسته در آن رخ دهد.
رئیس فرهنگستان علوم اظهار داشت: این شبکه باید از سازمانهای دولتی و سیاست گذار تا دانشمندان، مراکز علمی و مخاطبان این مجموعه ها، یعنی صنایع و بخش های مختلف اقتصادی و تولیدی کشور، شکل بگیرد.
وی تاکید کرد: اگر می خواهیم از ظرفیت علمی کشور برای حل مسایل استفاده نمائیم، همه این بخش ها باید در یک شبکه به یکدیگر متصل شوند و هر کدام نقش خویش را در این زیست بوم ایفا کنند.
مخبر دزفولی با تاکید بر لزوم کاهش بروکراسی و افزایش اعتماد به جامعه علمی اظهار داشت: امیدوار هستم بتوانیم در کشور بروکراسی را کاهش دهیم و به جای این که نسبت به دانشمندان بی اعتماد باشیم، به جامعه علمی اعتماد نماییم.
وی اضافه کرد: ممکنست در تعدادی موارد بی اعتمادی هایی وجود داشته باشد، اما عموم دانشمندان ما دغدغه کشور را دارند و دلشان برای ایران و پیشرفت کشور می تپد. باید به جامعه علمی اعتماد نماییم و قدر دانشمندان را بدانیم.

حمایت از دانشمندان؛ از معیشت تا اولویت های پژوهشی

رئیس فرهنگستان علوم گفت: دفاع از دانشمندان فقط به یک موضوع محدود نمی شود؛ باید جایگاه اجتماعی آنها، وضعیت معیشتی، اولویت های علمی و تحقیقاتی و همین طور پشتیبانی ها و حمایت های مختلف مورد توجه قرار گیرد.
وی اضافه کرد: این حمایت ها باید در قالب همان هدفمندی هایی که به آن اشاره کردم، فراهم گردد تا زیست بوم علم و فناوری کشور بتواند به درستی عمل کند.
مخبر دزفولی اظهار داشت: زیست بوم علم و فناوری به یک نرم افزار مهم نیاز دارد و آن «حس اعتماد» است. اگر این حس اعتماد از جانب مسئولان کشور به دانشمندان شکل بگیرد و از راه رسانه ها به جامعه منتقل شود، می تواند اعتمادبه نفس ملی و غیرت ملی را تقویت کند.
وی اضافه کرد: این اعتماد، عشق به وطن و کشور و پایبندی به ارزش های ملی و اسلامی را نیز بیشتر می کند وجامعه علمی مرجع می تواند با برخورداری از این اعتماد، اثرگذاری چند برابری در سطح جامعه داشته باشد.

گسترش آموزش عالی باید بر مبنای برنامه و مصوبات شورای گسترش صورت گیرد

مخبر دزفولی ضمن اشاره به لزوم ساماندهی آموزش عالی در دانشگاه های وزارت علوم، وزارت بهداشت و دانشگاه آزاد اسلامی اظهار داشت: گسترش آموزش عالی باید بر مبنای برنامه و مصوبات شورای گسترش صورت گیرد و در این مورد، مزیت های نسبی جغرافیایی هر منطقه باید مورد توجه قرار گیرد.
وی اضافه کرد: یکی از محورهای مهم در ساماندهی آموزش عالی، مأموریت گرا کردن دانشگاه ها و مراکز علمی کشور است. توقعی که از دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی شریف یا دانشگاه صنعتی امیرکبیر داریم، با توقعی که از یک دانشگاه سطح سه داریم، یکسان نیست.

ماموریت دانشگاه ها از منطقه ای تا بین المللی متفاوت است

رئیس فرهنگستان علوم اضافه کرد: برخی دانشگاه ها مأموریت های فراملی دارند و قابلیت رقابت بین المللی پیدا کرده اند، برخی دانشگاه ها مأموریت منطقه ای دارند و باید در زیست بوم منطقه خود فعالیت کنند و برخی دیگر نیز باید نیازهای یک ناحیه یا استان را پاسخ دهند.
وی اظهار داشت: ازاین رو باید مأموریت نیروی انسانی و آموزشی دانشگاه ها متناسب با نیازهای منطقه تعریف شود. به عنوان نمونه، در مناطق ساحلی باید رشته های تحصیلی، فناوری ها و برنامه های علمی در رابطه با آب و دریا طراحی و تقویت شود.
مخبر دزفولی اضافه کرد: در تعدادی مناطق نیز باید کشاورزی تقویت شود و در تعدادی مناطق دیگر که ظرفیت صنعتی بیشتری دارند، باید تمرکز بر توسعه صنایع باشد. متاسفانه در گذشته گاهی مجوز رشته هایی صادر شده که هیچ تناسبی با امکانات و مزیت های منطقه ای نداشته اند.
رئیس فرهنگستان علوم ضمن اشاره به تجربه وزارت بهداشت در حوزه آمایش آموزش عالی اظهار داشت: آمایش در وزارت بهداشت زودتر از وزارت علوم شروع شد و با مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، دانشگاه ها در هر استان ساماندهی شدند؛ به این صورت که یک دانشگاه بعنوان دانشگاه مادر و سایر دانشگاه ها بصورت اقماری تعریف شدند و درنتیجه، نظم و انضباط بیشتری به وجود آمد.
وی اضافه کرد: البته ممکنست در این مدل اشکالاتی وجود داشته باشد، اما باید این تصمیم را یک تصمیم ملی تلقی نماییم، نه تصمیمی منطقه ای و ناحیه ای.

همه مناطق کشور لزوماً به دانشگاه یا رشته جدید نیاز ندارند

مخبر دزفولی تاکید کرد: نباید صرفا به علت این که در یک منطقه یا شهر قرار داریم، اصرار داشته باشیم که حتما در همان منطقه دانشگاه، دانشکده یا رشته خاصی ایجاد شود. ممکنست واقعا چنین نیازی وجود نداشته باشد.
وی با تاکید بر نقش رسانه ها در فرهنگ سازی در این مورد اظهار داشت: گفتمان سازی، کار فرهنگی، نوشتن مطالب مستدل و قوی توسط خبرنگاران و اهالی رسانه و عرضه تحلیل ها و گزارشات میدانی در رابطه با این موضوعات می تواند به اصلاح این نگاه کمک نماید.
رئیس فرهنگستان علوم اضافه کرد: باید توقعات برخی افراد و مجموعه ها را به شکلی اصلاح نماییم که وقتی امکان ایجاد یک برنامه آموزشی، رشته، دانشکده یا دانشگاه در منطقه ای وجود ندارد، برای ایجاد آن اصرار نکنند. این مساله نیازمند کار فرهنگی است.
وی گفت: در عرصه آموزش عالی، چه در وزارت بهداشت و درمان، چه دانشگاه آزاد اسلامی و چه وزارت علوم، باید یک مجموعه هماهنگ و مشترک شکل بگیرد. نمی توان هر کدام از این بخش ها مسیر جداگانه ای را دنبال کنند.
مخبر دزفولی اظهار داشت: همه این مجموعه ها باید نیاز واقعی کشور، نیازهای منطقه ای و نیازهای استانی را درنظر بگیرند و بر مبنای آن مشخص کنند که در رشته های مهندسی، علوم پایه و علوم انسانی چه اقداماتی باید صورت گیرد.
وی تاکید کرد: این کار به عزم، برنامه، پشتیبانی و حمایت نیاز دارد؛ هم حمایت فرهنگی و اجتماعی و هم حمایت مدیران، مسئولان و دولتمردان.
رئیس فرهنگستان علوم در ادامه در رابطه با موضوع ظرفیتهای پزشکی اظهار داشت: همین امروز بعد از این جلسه، به ستاد سلامت می روم و احیانا موضوع جلسه نیز ظرفیتهای پزشکی خواهد بود.
وی اضافه کرد: زمانیکه موضوع ظرفیتهای پزشکی در شورای عالی انقلاب فرهنگی عنوان شد، تمام اعداد و ارقام با هماهنگی وزارت بهداشت تعیین شده بود و اسناد و مذاکرات آن نیز موجود است.
مخبر دزفولی اضافه کرد: حتی در تعیین میزان افزایش سالانه ظرفیت ها، با وزارت بهداشت هماهنگی انجام شد و برخی اعداد و ارقامی را که در ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب شده بود، تعدیل کردیم.
وی اظهار داشت: بنده در آن زمان بعنوان نماینده شورای عالی انقلاب فرهنگی در جلسات حضور داشتم و برای غائی کردن موضوع، جلسه با وزیر وقت بهداشت و مسئولان حوزه بهداشت و درمان انجام شد.

افزایش ظرفیت پزشکی مشروط به تامین زیرساخت ها بود

رئیس فرهنگستان علوم اضافه کرد: اتفاقاً در جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی، وزیر وقت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گزارش ظرفیت ها را عرضه کرد و اعلام گردید که افزایش سالانه ظرفیت با درصدهای تعیین شده مورد قبول وزارت بهداشت است.
وی تاکید کرد: حتی اگر برخی افراد در جلسه در رابطه با این مساله اشکالاتی مطرح نمودند، جمع بندی غائی طبق گزارش وزیر وقت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی انجام شد.
مخبر دزفولی اشاره کرد: البته در مصوبه، یک تبصره مهم وجود داشت و آن این بود که دولت و مجلس باید امکانات و زیرساخت های متناسب با افزایش ظرفیت پزشکی را بصورت سالانه فراهم آورند.

افت خروجی های علمی کشور در سالیان اخیر؛ لزوم حمایت جدی از دانشمندان

مخبر دزفولی ضمن اشاره به کاهش خروجی های علمی کشور در سالیان اخیر اظهار داشت: در دو سه سال گذشته در خروجی های علمی کشور افت داشته ایم و باید دلیل آنرا بررسی و برای حل آن اقدام نماییم. باید قدر دانشمندان را بدانیم و از آنها حمایت نماییم.

برخی کشورها در منطقه با سرعت زیادی درحال عبور از ایران هستند

رئیس فرهنگستان علوم ضمن اشاره به وضعیت رتبه علمی کشور گفت: اگر اشتباه نکنم، در دو سه رتبه بندی جهانی دست کم دو یا سه رتبه را از دست داده ایم و در منطقه نیز برخی کشورها با سرعت زیادی درحال عبور از ایران هستند، اگر اشتباه نکنم، هم اکنون در رتبه بندی اسکوپوس (Scopus) در جایگاه ۱۷ و در رتبه بندی وب آو ساینس (Web of Science) در جایگاه ۱۸ قرار داریم. در صورتیکه قبل تر، رتبه ما در سطح جهانی در اسکوپوس ۱۵ و در وب آو ساینس ۱۶ بود. بنابراین، در هر دو رتبه بندی چند پله افت داشته ایم و خروجی علمی و پژوهشی دانشمندان ما نیز سال به سال کمتر شده است. البته عوامل مختلفی در این روند تاثیر گذار هستند.
وی یکی از عاملهای مهم این وضعیت را کاهش انگیزه جامعه علمی دانست و اظهار داشت: عوامل مختلفی در این مساله مؤثر است، اما یکی از مهم ترین آنها کاهش انگیزه های جامعه علمی است و دولت و مجلس باید به این مساله توجه جدی داشته باشند.

مشکلات معیشتی استادان هنوز به صورت کامل حل نشده است

مخبر دزفولی ضمن اشاره به مشکلات معیشتی استادان اظهار داشت: هنوز مشکل معیشتی استادان که از شروع سال مطرح بوده، به صورت کامل حل نشده است. اگر مقرر است سرمایه های انسانی خویش را حفظ نماییم، باید از دانشمندان و استادان کشور حمایت نماییم.
وی اضافه کرد: در تعدادی موارد، وقتی به نگهداشت اولیه ترین نیروها می رسیم، موضوع دفاع از دانشمندان با اما و اگر مواجه می شود؛ در صورتیکه باید آثار فعالیت آنها را در عرصه های مختلف ببینیم.
وی اظهار داشت: چطور میتوان موشک نقطه زن داشت که پیچیده ترین محاسبات علمی و فناورانه را نیاز دارد، اما نقش دانشمندان را در این دستاوردها نادیده گرفت؟ این قابلیتها حاصل فعالیت جامعه علمی کشور است و در خدمت دفاع از کشور و مردم قرار دارد.
مخبر دزفولی اضافه کرد: البته این خدمات باید چند برابر شود و تلاش ها نیز باید افزایش پیدا کند، اما در کنار آن باید دلگرمی لازم را برای استادان و دانشمندان ایجاد نماییم.
وی با اعلان اینکه اولین نیاز جامعه علمی، احساس تکریم و منزلت است، گفت: استادان و دانشمندان باید احساس کنند که در کشور مورد احترام و تکریم قرار می گیرند. بخش دوم نیز موضوع معیشت آنهاست.
رئیس فرهنگستان علوم اضافه کرد: پیشنهادهای اغواکننده ای از جانب کشورهای اروپایی، آمریکای شمالی و حتی کشورهای منطقه به دانشمندان ایرانی عرضه می شود که گاهی چندین برابر پیشنهادهای داخل کشور است و این که برخی دانشمندان این پیشنهادها را نمی پذیرند، نشانه ایثارگری آنهاست.
وی تاکید کرد: در مقابل، ما نیز باید حداقل هایی را که برای حفظ این سرمایه انسانی لازم است فراهم کنیم؛ حقوق مادی آنها را درنظر بگیریم، منزلتشان را حفظ نماییم و حمایت های دیگر مورد نیاز آنها را نیز فراهم نماییم.

سهم مطالعه و توسعه از تولید ناخالص داخلی باید افزایش یابد

مخبر دزفولی با تاکید بر لزوم افزایش سرمایه گذاری در پژوهش و توسعه اظهار داشت: بازهم معتقدم باید از دولت و مجلس بخواهیم، با وجود همه تنگناها، سهم مطالعه و توسعه از تولید ناخالص داخلی را بالا برند.
وی اضافه کرد: بر مبنای عددی که ما به دست آورده ایم، این سهم حالا حتی ممکنست کمتر از نیم درصد باشد. لازم است عدد دقیق آن پیگیری شود و در بودجه ریزی نیز اصلاحات لازم انجام گیرد تا دفاع از مطالعه و توسعه افزایش پیدا کند.
رئیس فرهنگستان علوم اظهار داشت: کشور هم به اصلاح ساختاری نیاز دارد و هم باید در عرصه سخت افزار اصلاحات جدی انجام دهد. در عرصه نرم افزار نیز باید اصلاحات لازم از برنامه ها و رشته های آموزشی گرفته تا حفظ نیروی انسانی متخصص صورت گیرد.
وی تاکید کرد: همه این موارد باید در کنار یکدیگر دیده شوند تا بتوانیم مسیر پیشرفت علمی کشور را حفظ و تقویت نماییم.

به طور خلاصه نه صنعت حاضر است به شکل کامل زیر بار این ارتباط برود و نه دانشگاه خود را به شکل کامل با نیازهای صنعت منطبق کرده است. توقعی که از دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی شریف یا دانشگاه صنعتی امیرکبیر داریم، با توقعی که از یک دانشگاه سطح سه داریم، یکسان نیست. رئیس فرهنگستان علوم ضمن اشاره به وضعیت رتبه علمی کشور اظهار داشت: اگر اشتباه نکنم، در دو سه رتبه بندی جهانی دست کم دو یا سه رتبه را از دست داده ایم و در منطقه هم برخی کشورها با سرعت زیادی در حال عبور از ایران هستند، اگر اشتباه نکنم، هم اینک در رتبه بندی اسکوپوس (Scopus) در جایگاه ۱۷ و در رتبه بندی وب آو ساینس (Web of Science) در جایگاه ۱۸ قرار داریم.